To zdanie wraca dziś w szkołach coraz częściej i dobrze pokazuje, jak bardzo zmienił się świat uczenia się. Jeszcze kilka lat temu nauczyciel był dla wielu uczniów jednym z najważniejszych przewodników po wiedzy. Dziś młodzi ludzie mają dostęp do ogromnej ilości treści, opinii, komentarzy i interpretacji, które pojawiają się na ekranie telefonu szybciej, niż ktokolwiek zdąży je uporządkować.
Sam dostęp do informacji nie rozwiązał jednak żadnego z najważniejszych edukacyjnych problemów. Przeciwnie – sprawił, że wyraźniej widać to, czego przez długi czas w szkole brakowało. W świecie, w którym niemal wszystko można znaleźć w kilka sekund, coraz mniej chodzi o samo wyszukiwanie wiedzy, a coraz bardziej o umiejętność myślenia o niej. O zdolność odróżniania faktu od opinii, argumentu od emocjonalnego przekazu, źródła od jego rzeczywistej wiarygodności.
Właśnie dlatego myślenie krytyczne staje się dziś tak ważne. Nie jako modne hasło i nie jako kolejna etykieta przypinana do wszystkiego, co nowoczesne, ale jako bardzo konkretna kompetencja, bez której młody człowiek łatwo gubi się w nadmiarze treści. Wbrew obiegowym skojarzeniom nie chodzi tu o krytykanctwo ani o nawyk podważania wszystkiego. Chodzi raczej o umiejętność zatrzymania się nad informacją i zadania sobie kilku prostych, ale fundamentalnych pytań: skąd to pochodzi, na czym się opiera, co tu jest wiedzą, a co interpretacją, czego jeszcze nie wiem i co musiałabym sprawdzić, żeby myśleć o tym uczciwie.
W rozmowach z nauczycielami często pojawia się napięcie między tym, czego wymaga od nich codzienność szkoły, a tym, co podpowiada zdrowy rozsądek. Z jednej strony jest program, tempo, konieczność „zrealizowania materiału”, z drugiej coraz wyraźniej widać, że samo przekazywanie wiedzy nie wystarcza. Uczniowie potrzebują czegoś więcej niż kolejnych porcji informacji. Potrzebują narzędzi do rozumienia świata, który jest niejednoznaczny, pełen sprzecznych komunikatów i bardzo często skonstruowany tak, by przyciągać uwagę, a nie prowadzić do prawdy.
Dlatego uczenie myślenia krytycznego nie zaczyna się od dodatkowego przedmiotu ani od specjalnych zajęć wpisanych do planu. Częściej zaczyna się od języka, którym mówimy o wiedzy, od pytań, które zadajemy, i od tego, czy w ogóle zostawiamy przestrzeń na namysł. Nie chodzi przecież tylko o to, by uczeń coś wiedział. Chodzi o to, by potrafił rozumieć, na czym opiera własny wniosek i dlaczego jedne informacje zasługują na większe zaufanie niż inne.
Jeśli ten temat jest Ci bliski i coraz częściej widzisz, że w pracy szkoły stawką nie jest już wyłącznie przekazywanie wiedzy, ale uczenie odpowiedzialnego myślenia, zapraszam Cię na webinar szkoleniowy „Myślenie krytyczne w praktyce szkolnej”. To będzie spotkanie o tym, jak porządkować sens tego pojęcia i jak wspierać rozwój myślenia tam, gdzie dziś najbardziej tego potrzeba. Spotykamy się na żywo 25 marca o 19:00, a później materiał będzie dostępny tu: https://mysleniekrytyczne.edu.pl/kategoria-produktu/edukacja/pakiety-nagran-wideo/
Zapraszam!
Kasia Winiarek
